همه کشورهای دنیا دریای خزر را با نام دریای کاسپین می شناسند.

حتی کشورهای عربی این دریا را با تلفظ عربی، دریای قزوین می نامند.

تنها در کشور ما بزرگترین دریاچه جهان دریای خزر نامیده می شود.

 

در مقاله ای که در روزنامه ایران به چاپ رسیده، تاریخچه این نام به طور کامل بررسی شده. پیشنهاد می کنم حتما این مقاله جالب را بخوانید

كاسپين ها چه كسانى بودند؟ قومى ساكن ايران شمالى و مركزى كه قبل از آريايى ها در اين سرزمين فرهنگ و تمدن درخشانى پديد آوردند و حتى بيش از پانصد سال بر كشور متمدن بابل حكمرانى كردند. گستردگى جغرافيايى قوم كاسيت يا كاسپين ها چنان بود كه در سواحل شرقى و جنوبى و جنوب غربى بزرگترين درياچه جهان جاى گرفتند و نام خود را به آن بخشيدند.

 

اسامى شهرهاى كاشان، كاشمر، قزوين، كاشانك (نزديك تهران) و… يادگارى از دوران حضور آنهاست.

 

هجوم اقوام آريايى كه طى دو نوبت به فاصله پانصد سال از يكديگر صورت گرفت، به حيات تاريخى و تمدنى كاسيت ها پايان داد.

 

اينك بايد بپرسم كه چرا ما نام درياى خزر را بر آن اطلاق مى كنيم؟ مى دانيم كه خزر ها قومى ساكن ساحل جنوب غربى درياى قزوين بودند كه بعد ها تقريباً سراسر ضلع غربى آن را اشغال كردند. مدت هاى مديدى با فرهنگ و زندگى شبانى و كوچى زندگى كردند، ولى رفته رفته متمكن و تثبيت شدند و منطقه اى را از جنوب غربى درياى قزوين تا جنوب ولگا به نام خويش موسوم نمودند. با وجود پذيرش كيش يهودى، خوى نامتمدن ايشان كاملاً زايل نگرديد و اشتغال اصلى دولت آنان، علاوه بر واسطه گرى و تجارت، غارتگرى و چپاول اقوام مجاور بود. جنگ هاى آنها با ايرانيان و خساراتى كه بر ساسانيان وارد ساختند، يكى از عوامل مؤثر تضعيف ارتش ايران در برابر حملات مستمر روم شرقى بود.

 

پس از آنكه تاريخ دوران اسلامى ايران آغاز شد، سپاهيان مشترك عرب و ايرانى بار ها با خزر ها درگير شدند.

 

تاخت وتاز غارتگرانه خزرها تا قرن ها بعد نيز ادامه يافت و در زمان هارون الرشيد حتى تا منتهى اليه شرقى ايران يعنى ماوراءالنهر كشيده شد و مردمان بسيارى را از آرامش و امنيت محروم ساخت. با قدرت گرفتن اقوام اسلاو- طوايف مختلف روس- خزر ها به تدريج از صحنه تاريخ محو گرديدند.

 

حال، انتساب بزرگترين درياچه روى زمين به اين قوم نامهربان، آن هم توسط نويسندگان و مقامات رسمى كشورمان – كه بيشتر در عصر جديد ايران، از مشروطه تا امروز صورت گرفته است – چه وجهى مى تواند داشته باشد، بر نگارنده اين سطور روشن نيست.